مقالهء پنجم در شرح اجمالى از بعض الفاظ حديث شريف تا آن جا كه مقصود اصلى ما است از شرح قوله [ عليه السلام ] : « اعْرِفُوا الْعَقْلَ وَ جُنْدَهُ وَ الْجَهْلَ وَ جُنْدَهُ تَهْتَدُوا » يعنى بشناسيد عقل و جند او را و جهل و جند او را ، تا هدايت پيدا كنيد . و از اين جا معلوم شود كه معرفت عقل و جهل و جنود آنها مقدمه‌اى براى هدايت است و اين هدايت ، يا هدايت به كيفيت استكمال نفوس و تنزيه و تصفيه آن است ، كه آن نيز مقدمهء نفس استكمال و تنزيه و تصفيه است ، و يا هدايت مطلق است ، كه هدايت به معرفة اللَّه ، اسِّ اساس آن است . و اين كه اين معرفت نتيجهء معرفت عقل و جهل و جنود آنها است ، براى آن است كه ، تا معرفت به مهلكات و منجيات نفس و طرق تخلّى از آنها و تحلّى به اينها پيدا نشود ، نفس را تصفيه و تنزيه و تحليه و تكميل حاصل نشود و تا نفس را صفاى باطنى پيدا نشود و به كمالات متوسّطه نرسد ، مورد جلوهء اسماء و صفات و معرفت حقيقيه نگردد و به كمال معرفت نرسد ، بلكه جميع اعمال صوريه و اخلاق نفسيّه ، مقدّمه معارف الهيه است ، و آنها نيز مقدّمهء حقيقت